وب2010

لینوكس یا ویندوز؟

Posted in open source by mhmazidi on فوریه 8, 2008

اگر اتفاقات وبلاگستان را پيگير بوده باشيد حتما بخاطر داريد كه مدتي قبل بحثي در مورد مقايسه بين لينوكس و ويندوز درگرفت. چون موضوع بحث در مورد مقايسه تكنيكي اين دو سيستم عامل بود و از آنجايي كه اطلاعات تكنيكي در اين زمينه ندارم پس سعي كردم بجاي وارد شدن به بحث، از محضر اساتيد استفاده كنم. اما حالا مي‌خواهم بدون وارد شدن به نكات تكنيكي قضيه و تنها از ديد يك كاربر عادي اما علاقه‌مند به مباحث كامپيوتری نظر شخصي خود را بيان كنم. بديهي است نظر شخصي تك‌تك خوانندگان وبلاگ در جاي خود محترم است.

همانند اكثر افراد من نيز كابر دائمي ويندوز هستم.تصور مي‌كنم كه از زمان ويندوز   98 بود ( دقيقا يادم نيست)  كه اسم لينوكس را مي‌شنيدم و مطالب مربوط به آن را دنبال مي‌كردم. اما تنها مدت كوتاهي است كه يكي از ورژنهاي آن را (اوبنتو) بر روی كامپيوتر خود نصب و از نزديك با آن آشنا شدم. حقيقت اين است كه يادگيری و مانوس شدن با يك سيستم عامل جديد انهم در سنين من!! و با وجود تنبلي( از همه مهمتر!!) و مشغله فراوان كار چندان راحتي نيست.به همين دليل ميزان استفاده من از لينوكس بسيار كم است. اما…

براي ويندوز و ساير محصولات مايكروسافت ارزش و احترام فراوان قايلم. مايكروسافت تنها بيل گيتس و استيو بالمر نيست، بلكه در يك دوره طولاني و در دوران شكوفايي خود، محل تجمع بسياري از نخبگان دنياي آي‌تي بوده است.كما اينكه بنظرم هنوز هم سرمايه انساني مايكروسافت  چندين برابر سرمايه مادي ان ارزش دارد. از طرف ديگر براي سيستم عامل اپل مكينتاش نيز احترام خاصي قايلم. آن هم توسط كساني ايجاد و رشد يافته كه جايگاه والايي در دنياي آي‌تي دارند.

پس چه فاكتوری است كه موجب مي‌شود با وجود  مسايل گفته شده در بالا و بعلاوه مشكلاتي كه بايد بجان خريد تا از لينوكس استفاده كرد، بازهم لينوكس جايگاهي بسيار بسيار والا در ذهن من دارد( هرچند شايد تا ساليان دراز توانايي استفاده از ان را نداشته باشم)؟ جواب فقط يك چيز است: اوپن سورس.

اوپن سورس يك فرهنگ است. يك شيوه از تفكر است.اين كه شما منابع خود را از حالت انحصاری و بسته خارج كنيد و بصورت باز در اختيار همگان قرار دهيد. اين باز كردن منبع به فرم هرج و مرج و آشفته نيست بلكه تحت ليسانسهايي انجام مي‌شود كه در جهت جلوگيری از آشفتگي تصويب و مورد تاييد قرار گرفته‌اند. تمامي محصولات اوپن سورس – و صد البته سمبل اصلي انها لينوكس- از اين جهت برايم عزيز هستند كه مروج اين تفكر مي‌باشند.

موج اوپن سورس تنها محدود به سيستم‌هاي عامل نشده است.بلكه وب را نيز دستخوش تحولات فراوان كرده؛ بگونه‌اي كه بعضي معتقدند سال 2008 براي وب، سال اوپن سورس خواهد بود. اوپن سورس هميشه به معني رايگان نيست بلكه حداقل 10 مدل كسب درآمد و اقتصاد مربوط به خود دارد. اوپن سورس به مفهوم هرج و مرج و آشفتگي نيست بلكه قوانين مدون خاص خود را دارد. اوپن سورس به معني مشاركت است يا آنگونه كه ريچارد استالمن – يكي از معتبرترين چهره‌هاي نرم‌افزار آزاد- مي‌گويد به معني آزادی است.

به همين دليل، تمام نواقص و مشكلات و عيوب احتمالی در نرم‌افزارها و مصاديق اوپن سورس را در كمال ميل مي‌پذيرم اما هيچكدام از انها به تفكري كه پشت آنها وجود دارد صدمه‌اي نمي‌زند.

همانگونه كه گفتم براي ويندوز ارزش فراوان قايلم.هرچقدر هم كه برتريهاي تكنيكي داشته باشد مي‌پذيرم و تا ساليان سال از آن استفاده خواهم كرد.اما در مورد فلسفه و تفكري كه پشت اين دو نهفته است طبعا ميل و گرايشم به سمت آزادي است و تفكر انحصاری را با تمام احترامات فائقه، نمي‌پذيرم.

اين نكته را هم بگويم و رفع زحمت كنم: ممكن است عده‌اي از طرفداران افراطی اوپن سورس تمايل داشته باشند كه مايكروسافت و محصولات انحصاری آن حذف  شوند. اما شخصا ايده‌آلم چيز ديگري است. من تمايل ندارم روزی بيايد كه مايكروسافت نباشد بلكه تمايل بسيار بسيار زيادي دارم كه روح اوپن سورس به درون مايكروسافت نيز دميده شود. لازم نيست آن روز مايكروسافت تبديل به يك شركت تمام عيار اوپن سورس مثل ردهت شود. بلكه كافي است همانند ساير شركتها مثل IBM-سان – گوگل و .. اجازه دهد موج اوپن سورس از درون شركتش عبور كند. بايد ديد خريد ياهو، مايكروسافت را به تفكر اوپن سورس متمايل خواهد كرد يا همانطور كه گوگل هشدار داده منجر به انحصاری شدن بيشتر مايكروسافت  و وب مي‌شود.

شما كدام مدل و تفكر را بيشتر مي‌پسنديد؟ تفكر انحصاری يا مدل اوپن سورس؟ دلايل شخصي شما چيست؟

Advertisements

22 پاسخ

Subscribe to comments with RSS.

  1. واقعا عاشق اپن سورس هستم ولی بعضی جاها هنوز اپن سورس نتوانسته برای خودش اعتبار کسب کنه. نمونه نرم افزار دریم ویور واقعا نمونه خوب اپن سورس که نه به قدرت دریم ویور بلکه نصف آن وجود دارد. اپن سورس هنز جای کار دارد و البته کسب درآمد هم برای اپن سورسی ها چالشی محسوب میشه.

  2. amin said, on فوریه 8, 2008 at 2:48 ق.ظ.

    با عرض سلام و تبریک و تهنیت ایام ا… دهه ی فجر و قبولی طاعات و اطاعات، خدمت آن عزیز عشق یانگوم، عرض به خدمت شما که صحنه را دیدم! در تنبلی شما شکی نیست! تفکر اوپن سورس بسیار خوب است و کاملا مورد تائید اما هدف اوپن سورس بودن نیست.بلکه هدف آزادی نرم افزار است.
    در ضمن از این به بعد لطف کنید برای هر سخنی از آیت ا… العظمی ریچارد استالمن از موسسه ی نشر آثار ایشان واقع در gnu.org مدرک بیاورید.معنی اوپن سورس طبق سواد بنده به معنی در اختیار بودن کد منبع است نه مشارکت یا آزادی اگرچه یکی از شرایط آزادی نرم افزار، متن باز بودن آن است.
    و من ا… توفیق.
    ا.م

  3. peiman said, on فوریه 8, 2008 at 4:28 ق.ظ.

    سلام دکتر عزیز
    آزادی همواره رشد رو به همراه داره.البته که مفهوم آزادی را مطابق با مفهوم کلی مطلب شما در نظر گرفته ام.با این وجود مایکروسافت به رشد فکر می کند و تمایل شدیدی دارد تا در دنیای وب هم حرفی برای گفتن داشته باشد.به همین دلیل و بر خلاف نظر برخی از دوستان تصور نمی کنم که علت پیشنهاد مایکروسافت به یاهو، انحصاری کردن خدمات وب باشد بلکه نشاندهنده تمایل مایکروسافت به استفاده از مفهوم اوپن سورس است.البته این یک نظر شخصیست!

  4. محمود رمضانی said, on فوریه 8, 2008 at 5:35 ق.ظ.

    قبلا ها هروقت واژه اوپن سورس رو می شنیدم اولین چیزی که به ذهنم می رسید free بودنش یعنه به معنی رایگان بودنش بود.
    اما وقتی اوبونتو نصب کردم و دیدم که به Adobe Flash Player می گن non-free فهمیدم که نخیر.بنده اشتباه می کردم اوپن سورس یعنی اینکه باید واقعا کدش باز باشه و هر کسی بتونه هر تغییراتی که خواست در کد بده و اینکه رایگان بودن الزاما به معنی اوپن سورس بودن نیست.و مسلما از نتایج اوپن سورس بودن اینه که شما آزادید.
    آزادی به معنی واقعی.آزادی که خودتون باید خلقش کنید.

  5. سی و یک اسفند said, on فوریه 8, 2008 at 6:36 ق.ظ.

    سلام دکتر. از دیشب برای من بالاترین با پروتکل ssl فی ل تر شده. درست مثل وردپرس. میخواستم بدونم شما اطلاعاتی از فی ل تر شدن بالاترین دارین؟دامنه ای داره بالاترین که هنوز فی ل تر نشده باشه؟
    به این نتیجه رسیدم که اینترنت رو کنار بذارم. با چه شوقی توی بالاترین امتیاز جمع میکردم. حالا همش پرید. خدا کنه اشتباهی بوده باشه.

  6. ابراهیم said, on فوریه 8, 2008 at 6:48 ق.ظ.

    ولی به نظر من سمبل اپن سورس فایرفاکس هست نه لینوکس. چون فایرفاکس هست که تونست با برتریهای زیاد توی مدت کمی از اینترنت اکسپلورر و اپرا و سایر مرورگرها جلو بزنه
    و مایکروسافت رو مجبور به تقلید از بعضی امکاناتش بکنه.
    اما متاسفانه و متاسفانه لینوکس کار بسیار سختی پیش رو داره چون کاربر ساده رایانه کاری به اپن سورس و غیر اپن سورس نداره اون زیبایی و راحتی و کارایی میخواد.
    و به عقیده بنده لذت استفاده از لینوکس و ابونتو برای افرادی هست که حوصله و علاقه و فرصت ور رفتن با سیستم عامل رو داشته باشن.
    من هم با اپن سورس به شدت موافقم چون به قول شما باعث آزادی و مشارکت میشه اما هر وقت این آزادی بدون دادن خط دستور وکد بود من هم لینوکسی خواهم شد
    امیدوارم منظورم رو رسونده باشم.

  7. hisitech said, on فوریه 8, 2008 at 6:51 ق.ظ.

    سلام مستر داکتر عزیز:
    بسی لذت بردیم . درست است که M$ خدمات زیادی به دنیای آی تی کرده ولی خیانت های بس بزرگ نیز روا داشته است .یکیش همین تنبلی کاربرانه ! میشه ساده بود ولی کاربر رو پویا نگه داشت نه اینکه ساده بود و کاربر رو تنبل کرد.
    متاسفانه این بحث فقط به کاربران معمولی بر نمی گرده .حتی متخصصین و برنامه نویسان رو هم تنبل میکنه و نتیجه میشه محصولات بی کیفیتی که بسیار زیاد هم هستند .

    به امید آزادی!

  8. Saar said, on فوریه 8, 2008 at 11:47 ق.ظ.

    آقا فراموش نشه که اگه اوپن سورس نبود نرم افزار ها پیشرفت نمی‌کردن و به قول یکی از دوستان ما هنوز باید با qbasic برنامه می‌نوشتیم.
    این که هر شرکتی که کلوز سورسه می‌تونه نسخه‌ی بعدیش رو بدون تغییر مفید و فقط با بزک کردن اون به بازار بفرسته جلوی پیشرفت رو می‌گیره و این اپن سورسه که هیچ وقت دو نسخش مثل هم و در حد هم نیست! ما مدیون تفکر اوپن سورس هستیم!

  9. محمد said, on فوریه 8, 2008 at 12:36 ب.ظ.

    دکتر مطالب بسیار بدی نوشتی متاسفم
    ببیتید به نظر شما چرا لینوکس وفایرفاکس پیشرفت کردند، آنها برای مبارزه با مایکروسافت اپن سورس شدند، ببنید مایکروسافت یک سیاست را دنبال می کند که مال بیل گیتس هست:
    «وقتی نمی توانی با دشمن ات بجنگی آن را بخر»
    خوب حالا پروژه لینوکس آمد کل اش را اپن سورس و باز کرد و متعلق به هیچ شرکتی نباشه تا علاوه بر اینکه هر برنامه نویس امکاناتی را به این پروژع اضافه کنه مایکروسافت هم نتونه بخرش همین و هیچ حس انسان دوستانه ای در کار نبوده است
    کلا خیلی از پروژه های اپن سورس از جمله لینوکس پروژه ای هستند که دانشجویی هستند و عموما به دنبال منافع شخصی نیستند یعنی از این راه پول در نمی آورند اما مایکروسافت چرا
    چون مایکروسافت به خاطر سیاست هایش اجازه رشد به دیگر شرکت ها نمی دهد البته باید بگم نمی دهد که نه تازه زقابت هم ایجاد کرده است.
    مطمدن باشید اگر لینوکس مال شرکت خاصی بود تا الان یا ورشکت شده بود یا توسط مایکروسافت خریداری می شد
    اگر می بینید که گوگل پیشرفت کرده است به خاطر این است که مستقیم با مایکروسافت نمی جنگد

  10. محمد said, on فوریه 8, 2008 at 12:39 ب.ظ.

    در مورد خرید یاهو مایکروسافت می خواهد یاهو را با خود هم مسیر کند همین، به جدول برترین موتور های جست و جو نگاه کنید
    1- گوگل
    2- یاهو
    3- لایو سرچ (مایکروسافت)
    خوب مایکروسافت 2 ساله داره سعی می کنه یاهو را رد کند ولش نشد حالا با خرید یاهو به راحتی هرچه تمام تر میاد رده دوم و به گوگل نزدیک می شه همین

  11. محمد said, on فوریه 8, 2008 at 12:42 ب.ظ.

    در آخر کاملا مشخص است که اپن سورس هدف انسان دوستانه ندارد بلکه فقط می خواهند سلطه مایکروسافت را از روی دنیای کامپیوتر بر دارند که این کار نشدنی است

    براهیم (06:48:33) :

    ولی به نظر من سمبل اپن سورس فایرفاکس هست نه لینوکس. چون فایرفاکس هست که تونست با برتریهای زیاد توی مدت کمی از اینترنت اکسپلورر و اپرا و سایر مرورگرها جلو بزنه
    و مایکروسافت رو مجبور به تقلید از بعضی امکاناتش بکنه.

    در جواب این آقا باید بگم: «خیلی از امکانات فایرفاکس که حتی با افزونه به این مرورگر اضافه می شوند قبلا در اپرا وجود دارد»

  12. محمد said, on فوریه 8, 2008 at 12:45 ب.ظ.

    و در آخر این نکته ضروری سیاست انحصار طلبی بیشتر به نفع کاربر است تا اپن سورس
    همین بلاگر را نکاه کنید اگر فارسی شده زحمت خودش بوده ولی وردپرس چی یک عده دیگه آمدن فارسی اش کردن و کار مدیریت وردپرس در اختیار گذاشتن و …
    بود این تیم وردپرس فارسی بود که قالب را فارسی می کرد نه خود مدیریت وردپرس
    بلاگر را من به خاطر همین دوست دارم و شاید به زودی به آنجا رفتم البته اگر فهمیدم چه جوری مطالب وردپرس را به بلاگر منتقل کنیم

  13. روزبه شفیعی said, on فوریه 8, 2008 at 2:20 ب.ظ.

    تا حدودی حرف دل من رو زدید دکتر ! البته فقط پاراگراف آخر ……

    متاسفانه موجی جدید در وبلاگستان فارسی ایجاد شده و اون هم موج آی تی نویسی است و به جرات می گم که 99 درصد از آی تی نویسان طرفدار جریان اوپن سورس و متن باز هستند و باز به جرات عرض می کنم که از این افراد نزدیک به 70 80 درصد آنها بدون آگاهی دنیای اوپن سورس رو قبول کردن و به دنبال شعاری که از این بخش از حوزه آی تی در دنیا منتشر شده که اون هم آزادی نرم افزار و شعار هایی امثال اینها هستند دنباله روی این موج شده اند !

    بنده با وجود اینکه از کاربران مایکروسافت هستم و اگر بخواهم از نرم افزارهایی که به صورت روزمره از آنها استفاده می کنم در درجه اول محصولات تولیدی مایکروسافت سعی خواهم کرد که برگزینم ! از جمله اینترنت اکسپلورر ، ویندوز مدیا پلیر ، لایو مسنجر ، در زمینه برنامه نویسی ASP.NET در زمینه اپلیکیشن های تحت وب مجموعه لایو رو بر می گزینم ! و هیچ موقع دنیای اوپن سورس رو رد نمی کنم و به عناون رقیبی سرسخت در برابر مجموعه مایکروسافت قبول می کنم چون اعتقاد دارم که : هر کسی حق دارد که انتخاب کند و من هم این حق رو دارم که مایکروسافت رو در درجه اول انتخاب کنم

    ولی سوالی که من از دوستان اوپن سورسی در وبلاگستان فارسی دارم این است که : تا به حال چند دفعه شده که شما از قابلیت اوپن سورس بودن لینوکس و نرم افزارهای متن باز استفاده کنید ؟ چند بار شده که بخشی از نرم افزار به دل شما ننشسته و دوست داشته اید به میل خود آنرا تغییر دهید ؟ آیا اصلا این دانش و آگاهی رو در اون سطح دارید که بخواهید نرم افزاری رو به سلیقه خود ویرایش کنید ؟
    متاسفانه باید عرض کنم که در جامعه وبلاگستان فارسی از دنیای متن باز و اوپن سورس تنها شعار آزادی و رایگان بودن آنها را پذیرفته ایم

    و در نهایت سوالی که از تمامی دوستان اوپن سورسی دارم این است که : کدام یک از شماها تا به حال به صورت کامل GNU/PGL رو مطالعه کرده اند و با قوانین این گونه نرم افزارها آشنا هستند ؟

    با عرض پوزش خدمت شما جناب دکتر ، خوشحال می شم اگر پاسخ شما و بقیه دوستان رو این زمینه بدانم . مشتاقانه بر روی وبلاگم بدون سانسور پذیرای پاسخ دوستان اوپن سورسی هستم

  14. پدرام said, on فوریه 8, 2008 at 3:04 ب.ظ.

    به نظر من مایکروسافت تا جایی که بتونه در برابر اپن سورس مقاومت می کنه.مطمئن باشید تا زمانی که به مرز نابودی نرسه محصولاتش رو اپن سورس نمی کنه چون تمام سیاست هاش روی انحصار طلبی بنا شده.

    در مورد یاهو هم که کاملا مشخصه.مایکروسافت به تنهایی نتونست با گوگل رقابت کنه.در محبوبیت بعضی از سرویس های یاهو شکی نیست.همون طور که گوگل گفت تصور کنید این سرویس ها با ویندوز و انحصار طلبی مایکروسافت ترکیب بشن٬کاربران سراغ هیچ سرویس دیگه ای نمی رن و این میشه انحصار.(همون طور که هنوز خیلی ها از IE 6 استفاده می کنند و حتی مرورگرشون رو به IE 7 هم ارتقا ندادن چه برسه به مرورگرهای دیگه)

  15. RaoRos said, on فوریه 8, 2008 at 4:26 ب.ظ.

    صحیح است صحیح است موافق می باشم با همه چی 😀

  16. محمد said, on فوریه 8, 2008 at 7:47 ب.ظ.

    اپن سورس می تواند وب ، نرم افزار ، و … را به نابودی بکشد

  17. علیرضا حسینی said, on فوریه 8, 2008 at 11:45 ب.ظ.

    من هم مثل شما، برای محصولات اوپن سورس ارزش و احترام قائل هستم. من هم مثل شما مدت کوتاهی است که ubuntu را نصب کردم. به نظر من، اوپن سورس علاوه بر «آزادی» یک حُسن خیلی خوب دیگه که داره اینه که «رایگان» هست، و این رایگان بودن خیلی مهمه.

    اما جداً از اینکه گاهی اوقات مایکروسافت اینقدر (مخصوصاً از طرف ایرانی‌ها) تحقیر میشه، دلخور میشم. مایکرسافت یک نگرش جدید به دنیای آی‌تی و کامپیوتر داد و همان نگرش باعث بروز خیلی از اتفاقات دیگر شد. یکی از دوستان چند وقت پیش می‌گفت: مایکروسافت اعلام کرده که به‌تازگی از خواب بیدار شده است، و باز هم نگرش جدیدتری را ارائه خواهد کرد. البته این حرف چقدر صحت داشته باشه یا نداشته باشه، همان سیستم‌عامل‌های ویندوز مایکروسافت، نرم‌افزارهای مختلف اداری و… که از مایکروسافت «غولی در دنیالی نرم‌افزار»‌ ساخت و نگرش جدیدی به دنیای آی‌تی داد، واقعاً جای تقدیر داره. به نظر من سزاوار نیست حتی با وجود «اندیشه‌ی آزاد» و «محصول رایگان» اوپن‌سورس، زحمات مایکروسافت نادیده گرفته بشه، و یا اینکه برخی مورد تمسخر قرار بدهند.

    مطلب‌تان خوب بود، به دلمان نشست 🙂

  18. سورنا said, on فوریه 9, 2008 at 9:48 ق.ظ.

    خدمت دوستم محمد که بدون هیچ اطلاعاتی در مورد گنو/لینوکس و علت آزاد بودنش صحبت میکنه عرض کنم که لطفا در این زمینه مطالعه بیشتری بکنید و بعد اینقدر قاطع در موردش اظهار نظر کنید.
    دهه هشتاد که ریچارد استالمن دوره دکترای خودش ور در دانشگاه MIT نیمکاره رها کرد و پروژه گنو رو برای ساخت یک سیستم عامل کاملا آزاد شروع کرد , وقتی تمام برنامه نویسان دنیا رو برای این کار دعوت کرد , چه ربطی به جلوگیری از خرید گنو/لینوکس توسط ماکروسافت داشت.
    دکتر جان لطفا به جای لینوکس از گنو/لینوکس استفاده کنید.

  19. Mohsen said, on فوریه 9, 2008 at 11:21 ق.ظ.

    من هم با نظر آقاي شفيعي موافقم
    ضمن اينكه اضافه كنم تا به حال چند نفر از برنامه نويسان ايراني را مي شناسيد كه برنامه خودشونو به صورت كد باز ارائه كرده باشند؟
    به نظرم تفكر اپن سورس نه با تفكر توليد كننده گان ايراني سازگاره نه تفكر مصرف كننده گان
    چون توليد كننده گان حاضر نيستند كد خودشونو ارائه بدهند و مصرف كننده گان هم دنبال نرم افزارهاي آماده و بدون دردسر هستند نه استفاده از كد نرم افزار و تغيير در آن
    در مورد رايگان بودن هم كه متاسفانه هر دو نوع در ايران رايگان است!

  20. محمد said, on فوریه 9, 2008 at 12:04 ب.ظ.

    اگر نرم افزار های مایکروسافت حذف شوند چیزی از کامپیوتر باقی نمی ماند

  21. صادق said, on فوریه 10, 2008 at 6:56 ق.ظ.

    ایده آل آن است که مایکروسافت به تدریج به سمت اوپن سورس شدن پیش رود، نه آنکه به باور برخی کلاً حذف شود (که در آن صورت باید فاتحه کامپیوتر شخصی را خواند!)

  22. Kia Taheri said, on فوریه 10, 2008 at 9:13 ب.ظ.

    سلام و درود.
    خوشحالم که این مطلب را نوشتید. تا قبل از خواندن این مطلب فکر می‌کردم که فقط باید از لینوکس استفاده کنم (همان‌طور که اکنون از اوبونتو استفاده می‌کنم) اما حالا تصمیم گرفتم برای تجدید خاطرات (!) یک سری به ویندوز بزنیم !!!


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: